Ceviz fidanı dikimi, kurulacak ceviz bahçesinin geleceğini doğrudan etkileyen en önemli aşamalardan biridir. Kaliteli ve doğru çeşitte bir ceviz fidanı satın almak kadar, o fidanı doğru zamanda ve doğru şekilde toprağa dikmek de önemlidir.
Üretici gözüyle baktığımızda ceviz bahçelerinde gördüğümüz pek çok gelişim probleminin temelinde yanlış dikim olduğunu söyleyebiliriz.
Fidanın çok derine dikilmesi, köklerin kıvrılması, dikimden sonra yeterli can suyu verilmemesi, yanlış dikim zamanı veya aşı noktasının toprak altında bırakılması gibi basit görünen hatalar ilerleyen yıllarda ciddi sorunlara neden olabilir.
Bu nedenle ceviz fidanı dikimi aceleye getirilmemeli ve belirli kurallara göre yapılmalıdır.
Ceviz Fidanı Ne Zaman Dikilir?
Ceviz fidanı dikim zamanı, fidanın açık köklü veya tüplü olmasına göre değişir.
Açık Köklü Ceviz Fidanı Ne Zaman Dikilir?
Açık köklü ceviz fidanları yapraklarını döktükten sonra dinlenme dönemine girer.
Genel olarak açık köklü ceviz fidanı dikimi;
- sonbaharda yaprak dökümünden sonra,
- kış aylarında uygun hava koşullarında,
- ilkbaharda gözler uyanmadan önce
yapılabilir.
Biz üretici gözüyle mümkün olan bölgelerde sonbahar ve erken kış dikimini avantajlı buluyoruz.
Çünkü sonbaharda dikilen fidanın kök bölgesi kış boyunca toprakla bütünleşmeye başlar ve ilkbaharda havaların ısınmasıyla birlikte gelişime daha hazır hale gelir.
Ancak çok sert kışların yaşandığı, toprağın uzun süre donduğu bölgelerde dikim zamanı bölge şartlarına göre planlanmalıdır.
Tüplü Ceviz Fidanı Ne Zaman Dikilir?
Tüplü veya saksılı ceviz fidanlarında dikim dönemi daha geniştir.
Toprak donmamışsa ve düzenli sulama yapılabiliyorsa tüplü ceviz fidanları yılın daha geniş bir döneminde dikilebilir.
Ancak biz yine de aşırı sıcak yaz günlerinde dikim yapılmasını çok önermiyoruz.
Yeni dikilen fidanın kök sistemi henüz çevredeki toprağa yayılmadığı için yüksek sıcaklık ve su kaybından daha hızlı etkilenebilir.
Ceviz Fidanı Dikilecek Arazi Nasıl Hazırlanmalıdır?
Fidan dikiminden önce yapılması gereken ilk iş sadece çukur açmak değildir.
Öncelikle arazinin genel yapısı değerlendirilmelidir.
Bahçe kurulmadan önce;
- toprak analizi yapılmalı,
- drenaj kontrol edilmeli,
- sulama sistemi planlanmalı,
- dikim sıraları belirlenmeli,
- fidan aralıkları hesaplanmalı,
- gerekiyorsa derin sürüm yapılmalıdır.
Özellikle sıkışmış toprak yapısına sahip arazilerde dikimden önce toprağın uygun şekilde işlenmesi kök gelişimini olumlu etkileyebilir.
Ceviz ağacı güçlü kök sistemi oluşturur. Bu nedenle fidanı yalnızca küçük bir çukura yerleştirip çevresindeki sert toprağı olduğu gibi bırakmak doğru değildir.
Ceviz Fidanı Dikim Çukuru Kaç Santimetre Olmalıdır?
Ceviz fidanı dikiminde çukur ölçüsü toprağın yapısına göre değişebilir.
Uygulamada yaklaşık;
50 x 50 x 50 cm
veya
60 x 60 x 60 cm
ölçülerinde açılan dikim çukurları çoğu arazi için yeterli olabilir.
Ancak burada ölçüden daha önemli olan nokta toprağın sıkışık olup olmamasıdır.
Çok sert topraklarda yalnızca küçük bir çukur açılması, köklerin zaman içerisinde çukur sınırlarında dönmesine ve gelişimin yavaşlamasına neden olabilir.
Bu nedenle çukur çevresindeki toprağın da gevşek olması tercih edilir.
Ceviz Fidanı Dikim Çukuru Ne Zaman Açılmalıdır?
Mümkünse dikim çukurlarının fidanlar gelmeden önce hazırlanmasını öneriyoruz.
Bahçenin işaretlenmesi, çukurların açılması ve sulama altyapısının hazırlanması önceden tamamlanırsa fidanlar geldiğinde bekletilmeden dikilebilir.
Özellikle açık köklü ceviz fidanlarında köklerin açıkta uzun süre beklemesini istemeyiz.
Fidan elinize ulaştıktan sonra mümkün olan en kısa sürede dikim yapılmalıdır.
Açık Köklü Ceviz Fidanı Dikimden Önce Nasıl Saklanır?
Açık köklü ceviz fidanlarının kökleri kesinlikle kurutulmamalıdır.
Fidan hemen dikilemeyecekse kökler;
- rüzgârdan,
- güneşten,
- aşırı soğuktan
korunmalıdır.
Kökleri açık şekilde güneş altında bırakmak ciddi bir hatadır.
Birkaç saatlik ihmal dahi ince emici köklerin zarar görmesine neden olabilir.
Dikim gecikecekse fidanların kökleri nemli ortamda muhafaza edilmeli veya uygun şekilde geçici olarak toprağa gömülmelidir.
Ceviz Fidanı Dikimden Önce Budanır mı?
Açık köklü fidanlarda kırılmış, zarar görmüş veya aşırı uzun kökler kontrollü şekilde düzeltilebilir.
Ancak sağlıklı kökleri gereksiz yere kısaltmayı doğru bulmuyoruz.
Amaç kök sistemini küçültmek değil, zarar görmüş bölümleri temizlemektir.
Kesim yapılacaksa temiz ve keskin bir budama makası kullanılmalıdır.
Köklerin parçalanarak veya ezilerek kesilmesi doğru değildir.
Ceviz Fidanı Çukura Nasıl Yerleştirilir?
Dikim sırasında fidan dik şekilde tutulmalıdır.
Kökler çukur içerisine doğal yönünde yayılmalı ve kıvrılmamalıdır.
Biz özellikle ana kökün çukurun dibinde kıvrılarak yukarı dönmesini istemeyiz.
Kök çok uzunsa çukuru büyütmek, kökü zorla kıvırmaktan daha doğrudur.
Fidan çukura yerleştirildikten sonra ince ve gevşek toprak köklerin arasına dikkatlice doldurulmalıdır.
Toprak doldurulurken köklerin arasında büyük hava boşlukları kalmamasına dikkat edilmelidir.
Ceviz Fidanı Ne Kadar Derine Dikilir?
Ceviz fidanı dikiminde en sık yapılan hatalardan biri fidanı gereğinden fazla derine dikmektir.
Fidanın fidanlıkta yetiştiği toprak seviyesi yaklaşık olarak dikim seviyesi kabul edilmelidir.
Özellikle aşı noktası kesinlikle toprak altında kalmamalıdır.
Aşı noktası toprak seviyesinin üzerinde kalmalıdır.
Fidan çok derine dikildiğinde;
- kök boğazında havasızlık oluşabilir,
- gelişim yavaşlayabilir,
- kök ve gövde hastalıkları görülebilir,
- aşı noktası zarar görebilir.
Bu nedenle “daha derine dikersem daha sağlam olur” düşüncesi doğru değildir.
Ceviz Fidanına Dikim Sırasında Gübre Konulur mu?
Bu konu üreticilerin en fazla hata yaptığı alanlardan biridir.
Yeni dikilen ceviz fidanının köklerine doğrudan yüksek miktarda kimyasal gübre temas ettirilmesini önermiyoruz.
Özellikle azotlu ve yoğun kimyasal gübreler taze köklere zarar verebilir.
Yanmış çiftlik gübresi kullanılacaksa mutlaka iyi yanmış ve olgunlaşmış olmalı, doğrudan köklere temas edecek şekilde uygu